“Lựa chọn cho châu Á - Thái Bình Dương”
Cũng trong hôm qua 8.7, Ủy ban Quân vụ và Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ tổ chức điều trần chung về vụ kiện Biển Đông, theo AP. Trong đó, Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách Đông Á Abraham Denmark kêu gọi Trung Quốc lẫn Philippines tôn trọng phán quyết của PCA. “Chúng tôi thúc giục cả hai bên tuân thủ phán quyết và kêu gọi tất cả các bên tranh chấp tránh các hành động hoặc tuyên bố mang tính khiêu khích”, ông phát biểu.
Theo quan chức này, phán quyết của PCA sẽ là cơ hội để xác định “liệu tương lai của châu Á - Thái Bình Dương sẽ được xác lập bằng việc tôn trọng luật pháp và những quy tắc quốc tế vốn đã tạo điều kiện cho khu vực này trở nên thịnh vượng hay dựa trên những toan tính quyền lực thô thiển”.
Ông Colin Willett, một quan chức cấp cao khác của Lầu Năm Góc, khẳng định tại phiên điều trần rằng Mỹ sẽ không ngần ngại bảo vệ quyền lợi về an ninh quốc gia và tôn trọng những cam kết đã có với đồng minh, đối tác trong khu vực.
Phản ứng các hành động của Trung Quốc nhằm thay đổi hiện trạng ở Biển Đông, Mỹ gần đây đã tăng cường hiện diện quân sự và vừa điều 3 tàu khu trục tuần tra áp sát các đảo nhân tạo của Bắc Kinh ở Biển Đông, nâng số tàu chiến có mặt tại đây lên 7 chiếc, bao gồm tàu sân bay USS Ronald Reagan, theo tờNavy Times.
Trong phiên điều trần, giới chức Lầu Năm Góc cho biết thêm Mỹ đang tích cực làm việc với đồng minh, nhất là Philippines, và các đối tác khác nhằm củng cố năng lực hàng hải, phát triển một mô hình hoạt động chung nhằm phối hợp hành động hiệu quả hơn cũng như thiết lập sự hiện diện trên biển của riêng nước này nhằm ngăn chặn bất ổn trên Biển Đông. Trong phát biểu đưa ra cùng ngày, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mac Thornbery cho biết “một số nước muốn làm việc với chúng ta” về an ninh, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp ngoại giao.
Philippines sẵn sàng đàm phán

Bãi cạn Scarborough được xem là có vai trò quan trong trong việc thay đổi cân bằng sức mạnh tại Biển Đông.
Ngày 8.7, Hãng GMA News dẫn lời Đại sứ Lourdes O.Yparraguirre, đại diện thường trực của Philippines tại LHQ, kêu gọi cộng đồng quốc tế góp phần củng cố Công ước LHQ về luật Biển (UNCLOS) bằng cách ủng hộ việc thực thi phán quyết sắp tới của PCA.
“Chúng tôi tin ở sự công bằng và thấu đáo của tiến trình phân xử, tính chất ràng buộc của phán quyết và việc các bên liên quan cùng toàn bộ thành viên của cộng đồng quốc tế tôn trọng phán quyết này”, bà Yparraguirre nhấn mạnh.
Tuy nhiên, trong lúc chờ đợi kết quả có lợi cho mình, có vẻ như Philippines đang bộc lộ những toan tính riêng cho thời hậu phán quyết. Hôm qua 8.7, Ngoại trưởng Perfecto Yasay tuyên bố Manila sẵn sàng đàm phán về chia sẻ nguồn tài nguyên thiên nhiên ở Biển Đông với Bắc Kinh “sau khi thắng kiện”, theo AFP.
Ông Yasay cho hay sau khi có phán quyết, Philippines sẽ nghiên cứu kỹ, thảo luận với các đồng minh rồi tìm cách đàm phán với Trung Quốc “càng sớm càng tốt”. Ông Yasay còn tiết lộ rằng Manila để ngỏ việc chia sẻ bãi cạn Scarborough nhưng vẫn khẳng định sẽ không nhượng bộ bất kỳ quyền lợi nào trên Biển Đông.
Giới quan sát lo ngại những bước đi sắp tới của Philippines có thể ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cộng đồng khu vực và quốc tế trong việc tìm kiếm giải pháp công bằng, hợp pháp cho vấn đề Biển Đông cũng như có thể gây bất đồng trong ASEAN.